باند ارتوپدی (گچ) فایبرگلاس

شکستگی استخوان چیست؟

شکستگی استخوان های بدن از جمه مشکلاتی می‌باشد که احتمال بروز آن برای هر فرد در طول زندگی وجود دارد. شکستگی استخوان هنگامی رخ می‌ دهد که فشار بیشتر از قدرت استحکام و مقاومت استخوان به استخوان وارد شود، در نتیجه استخوان در مقابل این فشار مقاومت نکرده و با شکستگی همراه می‌شود. یکی از عواملی که بر میزان بروز شکستگی تاثیر دارد، عامل سن می‌باشد. با افزایش سن از میزان مقاومت و استحکام استخوان ها کاسته شده و در برابر فشارهای وارده شکننده‌ تر می‌شوند. انواع مختلف شکستگی شامل: شکستگی باز، شکستگی بسته، شکستگی جابجا شده و شکستگی جابجا نشده نیازمند درمان فوری می‌باشند.

درمان شکستگی استخوان

استخوان های شکسته بایستی در جای خود قرار بگیرند و با گذشت زمان ترمیم شوند. باید توجه شود که درمان شکستگی متناسب با نوع آسیب، محل آسیب و شدت آسیب وارده انتخاب می‌ شود. بدین منظور نیاز است تا از طریق گچ گیری و یا آتل بندی و دیگر روش‌های درمان از جابجایی و حرکت اندام آسیب دیده جلوگیری شود تا روند درمان و ترمیم سریع تر صورت بگیرد. در شکستگی‌های شدید و حساس مانند شکستگی استخوان لگن نیاز به عمل جراحی و ثابت نگهداشتن استخوان ها در کنار یکدیگر وجود دارد. در صورتی که در برخی از شکستگی‌ها بدون نیاز به عمل جراحی استخوان ها در موقعیت صحیح خود قرار می‌گیرند، این کار با استفاده از عمل جا انداختن صورت می‌گیرد. در اعمال جراحی به منظور درمان شکستگی ممکن است از ابزارهایی مانند پین، میله، پیچ و یا سیم کابل استفاده شود.

آتل بندی چیست؟

در صورتی که عضو بدن دچار شکستگی، دررفتگی یا ضرب دیدگی باشد جهت کاهش آسیب‌های وارده و ثابت نگهداشتن عضو از آتل‌ بندی استفاده می‌شود. بدین منظور دو جسم ثابت مانند چوب یا سایر لوازم مشابه در اطراف عضو آسیب دیده قرار می‌گیرد و با استفاده از باند یا پارچه چوب یا جسم ثابت در جای خود فیکس می‌شود. آتل ممکن است از نوع آتل خشک یعنی چوب یا صفحات فلزی، آتل کششی، آتل بادی، آتل پلاستیکی و یا آتل نرم مانند بالش باشد.

استفاده از آتل یا اسپلینت (Splint) های آماده راحت‌ تر و سریع تر می‌باشد، در حالی که می‌توان از باند ارتوپدی فایبرگلاس (گچ فایبرگلاس) نیز متناسب با نیاز بیمار نیز آتل تهیه کرد. آتل‌های اماده از باندهای متصل تشکیل شده است که می‌توان با استفاده از باندهای ولکرو آتل را از اندام جدا کرد یا سفت یا شل باندپیچی کرد.

گچ گیری چیست؟

پس از جا انداختن یا انجام عمل جراحی بی حرکت بودن عضو آسیب دیده دارای اهمیت فراوان می‌باشد. بنابراین با استفاده از روش گچ گیری که معادل انگلیسی آن Cast می باشد می‌توان بهره برد. با استفاده از گچ قالب محکم در اطراف استخوان یا مفصل یا اندام آسیب دیده ایجاد می‌شود و از حرکات آن برای مدتی جلوگیری می‌کند. گچ گرفتن محل مورد نظر از بروز اسپاسم‌ها و انقباض‌های عضلانی جلوگیری کرده و عوارض ناشی از آسیب اندام را کاهش می‌دهد. برخلاف گچ، آتل نیز که نوعی قالب جهت حمایت از بافت اندام آسیب دیده است، از یک طرف اندام را پوشانده و از طرف دیگر باز می‌باشد. اندازه قالب تهیه شده برای آن که یک مفصل در بالای محل شکستگی و یک مفصل در پایین محل شکستگی را بی حرکت نگه دارد، دارای اهمیت می‌باشد.

گچ مورد استفاده در فرآیند گچ گیری چیست؟

برای عمل گچ گیری می‌توان از گچ معمولی یا گچ فایبرگلاس استفاده نمود. امروزه اغلب گچ فایبرگلاس به جای گچ معمولی به کار گرفته می‌شود. در ادامه به بررسی این دو نوع محصول می پردازیم:

§        گچ معمولی گچ گیری

گچ معمولی یا پاریس از جنس کتان محکم به همراه نشاسته بوده و در مجموع سولفات کلسیم نیمه هیدراته می‌ باشد. این گچ کلسینه و به حالت پودری بوده و با افزودن آب به آن به سولفات کلسیم هیدارته تبدیل شده و سفت می‌شود. این واکنش یک واکنش گرماده می‌باشد، لذا به هنگام گچ گیری در محل مورد نظر بیمار حرارت را احساس می‌کند. حلقه‌ ها یا نوارهای گچ معمولی از جنس گاز پانسمان پوششی هستند که پزشک با ایجاد گچ به میزان مورد نظر آن را در محل آسیب دیده قرار می‌دهد. البته دقت داشته باشید که گچ مستقیما روی پوست قرار نمی‌‌‌‌ گیرد، بلکه روی پوشش نوار پنبه‌ ای سوار می‌شود. به هر میزان که مقدار پوشش نوار پنبه‌ای قرار گرفته بر روی اندام بیشتر باشد، حرارت کمتری احساس خواهد شد. مدت زمان خشک شدن گچ در فضای آزاد نزدیک به 5- 10 دقیقه به طول می‌انجامد.

§        باند ارتوپدی فایبرگلاس (گچ فایبرگلاس) یا گچ پلاستیکی

گچ فایبرگلاس (Fiberglass Casting Tape) از جنس فیبرهای شیشه و رزین بوده و دارای ماهیت کامپوزیتی (Composite) می‌باشد. فایبرگلاس که یک نوع پلاستیک محسوب می‌شود سبک، دارای مقاومت بالا، ضد حساسیت، مقاوم در برابر رطوبت و قابلیت شکل‌ پذیری آسان می‌باشد. بنابراین پزشک یا متخصص به راحتی می‌ تواند آن را به شکل اندام گچ گیری شده دربیاورد. گچ فایبرگلاس در قالب‌های حلقوی تهیه و پس از ترکیب با آب در مدت زمان 3-4 دقیقه خشک و سفت می‌شود.

این باند پس از تماس با آب، وارد یک واکنش شیمیایی شده و در مدت کوتاهی سخت می‌شود. نتیجه این فرآیند، تشکیل یک قالب مقاوم و سبک است که اندام آسیب‌دیده را در وضعیت مناسب ثابت نگه می‌دارد.

باند ارتوپدی فایبرگلاس در مقایسه با گچ معمولی از منافذ بیشتری برخوردار است بنابراین اشعه ایکس را به راحتی از خود عبور داده و برای انجام رادیوگرافی و تصویربرداری از بافت آسیب دیده مناسب می‌ باشد. سطح خارجی ضدآب این باند آن را به یکی از کاربردی ترین لوازم گچ گیری تبدیل کرده است. باید توجه داشت که مدت زمان خشک شدن گچ فایبرگلاس در مقایسه با گچ معمولی کمتر می‌ باشد، بنابراین باید متخصص از مهارت و سرعت عمل کافی برخوردار باشد.

برخلاف گچ‌های سنتی که از پودر گچ (کلسیم سولفات) ساخته می‌شوند، باند فایبرگلاس به دلیل استفاده از مواد کامپوزیتی، مقاومت مکانیکی بالاتری دارد و در برابر رطوبت و ضربه نیز عملکرد بهتری ارائه می‌دهد.

باند ارتوپدی فایبرگلاس علاوه بر ایجاد تثبیت مناسب برای استخوان، راحتی بیشتری برای بیمار فراهم می‌کند و به دلیل ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی مطلوب، روند درمان را بهبود می‌بخشد. در این مقاله، از دیدگاه علمی و پزشکی، ساختار، عملکرد، مزایا، کاربردها و نکات مهم در انتخاب این محصول را بررسی خواهیم کرد.

مزایای باند ارتوپدی فایبرگلاس نسبت به گچ سنتی

استفاده از باند فایبرگلاس مزایای متعددی دارد که موجب شده در بسیاری از مراکز درمانی جایگزین گچ‌های معمولی شود.

1.    وزن سبک

یکی از مهم‌ترین مزایای این محصول، وزن کمتر آن نسبت به گچ‌های سنتی است. این ویژگی موجب افزایش راحتی بیمار در طول دوره درمان می‌شود.

2.    استحکام بالا

باند فایبرگلاس پس از سخت شدن، مقاومت مکانیکی بالایی دارد و در برابر ضربه یا فشارهای معمول روزانه عملکرد مطلوبی ارائه می‌دهد.

3.    زمان خشک شدن کوتاه

در مقایسه با گچ معمولی که ممکن است تا ۴۸ ساعت برای خشک شدن کامل زمان نیاز داشته باشد، باند فایبرگلاس معمولاً در مدت کوتاه‌تری به استحکام اولیه می‌رسد و طی حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به بخش عمده مقاومت خود دست پیدا می‌کند.

4.    تهویه بهتر

ساختار شبکه‌ای الیاف باعث گردش بهتر هوا در اطراف اندام شده و احتمال تجمع رطوبت و تعریق را کاهش می‌دهد.

5.    دوام بیشتر

این نوع گچ در برابر ترک‌خوردگی، لب‌پر شدن و شکستگی مقاومت بیشتری نسبت به گچ‌های سنتی دارد.

روش گچ گیری با استفاده از باند ارتوپدی فایبرگلاس

همان طور که اشاره شد گچ مستقیما در تماس با پوست بیمار نیست. به منظور جلوگیری از تماس مستقیم گچ با پوست بیمار و چسبیدن به موهای پوست از جوراب نخی استاکینت (stockinet) یا نوار پنبه‌ ای استفاده می‌شود. نوارهای پنبه‌ ای در حدود دومتر و عرض 10-20 سانتی متر و با ضخامت چند میلی‌ متر وجود دارند. گاهی اوقات نیز جهت نرم نگهداشتن باند و جلوگیری از آلودگی، جلوگیری از بروز حساسیت و خارش و همچنین پرهیز از ارتباط مستقیم پوست با گچ و ایجاد زخم از باند ویبریل با الیاف پنبه استفاده می‌شود.

با توجه به آسیب به وجود آمده، اندام مورد نظر دچار تورم و در برخی مواقع التهاب می‌شود، در این صورت چنان چه متخصص احتمال دهد که تورم ممکن است بیشتر شود، از نوارهای پنبه‌ ای بیشتری استفاده می‌‌‌کند. اندام مورد نظر در حالت مناسب قرار گرفته و متخصص گچ فایبرگلاس را با آب مخلوط می‌کند، سپس اطراف محل شکستگی را با مخلوط حاصل می‌پوشاند. پس از گذشت چند دقیقه گچ سفت و سخت شده و می‌ توان روی آن را پوشاند. توجه داشته باشید که پیچاندن گچ نباید با اعمال فشار همراه باشد و اسیب بیشتری به اندام برساند. در طول دوره درمان باید دقت داشته باشید که آتل خیس نشود، چرا که رطوبت سبب تضعیف و شل شدن گچ می‌شود، همچنین نوار پنبه‌ ای مرطوب ممکن است سبب بروز مشکلات و حساسیت‌ های پوستی شود.

باند ارتوپدی فایبرگلاس یا گچ فایبرگلاس در مقایسه با گچ معمولی گران‌ تر می‌باشد. از این رو خرید گچ فایبرگلاس با مناسب ترین قیمت و بهترین کیفیت برای مراکز درمانی، به ویژه مراکز پذیرش کننده بیماران ترومایی اهمیت بسیاری دارد. گچ فایبرگلاس در رنگ‌ های متنوع قرمز، سبز، آبی، سفید، زرد و ... موجود می‌ باشد. گچ فایبرگلاس در عرض‌های 2، 3، 4 و 5 اینچ و طولی نزدیک به 450 سانتی متر تولید می‌شود. با توجه به محل گچ گیری و عرض محل مورد نظر از گچ با عرض‌های متفاوت استفاده می‌شود. به عنوان مثال برای گچ گیری انگشت‌ها و یا برای گچ گیری اندام کودکان که دارای عرض کمتری نسبت به اندام بزرگسالان هستند از گچ‌ها با عرض 2 و 3 می‌توان استفاده کرد. گچ فایبرگلاس با عرض 4 و 5 برای گچ گیری اندام بزرگ و به ویژه برای افراد بزرگسال مناسب می‌باشد.

باند ارتوپدی فایبرگلاس یا گچ پلاستیکی در بسته‌های ده عددی و در کارتن های 90 عددی عرضه می‌گردد. توصیه می‌شود پیش از خرید از آخرین قیمت این محصول و موجودی آن اطلاع کسب نمایید. برای خرید گچ فایبرگلاس مناسب می توانید از راهنمایی کارشناسان آسان مد بهره مند شوید.

ساختار باند ارتوپدی فایبرگلاس

ساختار این محصول از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

۱. الیاف فایبرگلاس

الیاف شیشه با بافت شبکه‌ای، وظیفه ایجاد استحکام و مقاومت مکانیکی را بر عهده دارند. این ساختار باعث می‌شود گچ پس از سخت شدن، وزن کمی داشته باشد و در برابر فشارهای روزمره مقاومت مناسبی از خود نشان دهد.

۲. رزین پلی‌یورتان

رزین موجود روی الیاف، پس از فعال شدن با آب، فرآیند پلیمریزاسیون را آغاز می‌کند و به تدریج سخت می‌شود. این واکنش شیمیایی موجب اتصال الیاف و تشکیل یک قالب مستحکم می‌شود.

باند فایبرگلاس چگونه عمل می‌کند؟

پس از قرار گرفتن باند در آب، رزین فعال شده و طی چند دقیقه شروع به سخت شدن می‌کند. در این فاصله، پزشک یا تکنسین ارتوپدی فرصت دارد تا قالب را مطابق شکل اندام تنظیم کند.

پس از تکمیل فرآیند سخت شدن، باند به یک ساختار مقاوم تبدیل می‌شود که:

·         از جابه‌جایی استخوان جلوگیری می‌کند.

·         موقعیت مناسب مفاصل را حفظ می‌کند.

·         فشار را به‌صورت یکنواخت توزیع می‌کند.

·         امکان ترمیم طبیعی استخوان را فراهم می‌سازد.

موارد کاربرد باند ارتوپدی فایبرگلاس

این محصول در طیف گسترده‌ای از درمان‌های ارتوپدی استفاده می‌شود، از جمله:

·         تثبیت شکستگی استخوان

·         درمان پیچ‌خوردگی‌های شدید

·         بی‌حرکت کردن مفاصل پس از جراحی

·         تثبیت آسیب‌های تاندونی

·         گچ‌گیری کودکان و بزرگسالان

·         حمایت از اندام در دوران ترمیم استخوان

·         برخی درمان‌های ارتوپدی ورزشی

چرا از باند زیر گچ همراه با فایبرگلاس استفاده می‌شود؟

اگرچه باند فایبرگلاس مستقیماً روی پوست قرار نمی‌گیرد، اما برای محافظت از بافت‌های نرم، ابتدا از باند زیر گچ ارتوپدی استفاده می‌شود.

این لایه محافظ وظایف مهمی دارد:

·         جلوگیری از تماس مستقیم گچ با پوست

·         کاهش اصطکاک

·         محافظت از برجستگی‌های استخوانی

·         توزیع یکنواخت فشار

·         افزایش راحتی بیمار

استفاده هم‌زمان از باند زیر گچ و باند فایبرگلاس، یکی از اصول استاندارد گچ‌گیری در ارتوپدی است.

مراحل استفاده از باند ارتوپدی فایبرگلاس

اجرای صحیح این محصول نیازمند رعایت مراحل مشخصی است:

1. ارزیابی و آماده‌سازی اندام آسیب‌دیده
2. استفاده از باند زیر گچ مناسب
3. قرار دادن باند فایبرگلاس در آب با دمای توصیه‌شده توسط سازنده
4. خارج کردن آب اضافی بدون پیچاندن شدید باند
5. پیچیدن باند با هم‌پوشانی یکنواخت
6. شکل‌دهی اولیه پیش از سخت شدن
7. بررسی وضعیت گردش خون، حس و حرکت انگشتان

اجرای این مراحل باید توسط پزشک یا فرد آموزش‌دیده انجام شود.

نکات مهم در انتخاب باند ارتوپدی فایبرگلاس

·         هنگام خرید این محصول، توجه به عوامل زیر اهمیت دارد:

·         کیفیت رزین

·         رزین باید زمان گیرش مناسبی داشته باشد و پس از سخت شدن، استحکام کافی ایجاد کند.

·         انعطاف‌پذیری مناسب

·         باند باید پیش از سخت شدن به‌راحتی روی اندام فرم بگیرد.

·         استحکام الیاف

·         کیفیت الیاف فایبرگلاس بر دوام نهایی گچ تأثیر مستقیم دارد.

·         بسته‌بندی مناسب

·         بسته‌بندی باید کاملاً آب‌بندی شده باشد تا از خشک شدن رزین جلوگیری شود.

·         استانداردهای تولید

·         استفاده از محصولات دارای استانداردهای معتبر پزشکی، کیفیت و ایمنی بیشتری را تضمین می‌کند.

نکات مراقبتی پس از گچ‌گیری

رعایت توصیه‌های پزشکی پس از گچ‌گیری، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دارد.

·         از وارد کردن ضربه به گچ خودداری کنید.

·         در ساعات اولیه از وارد شدن فشار زیاد به عضو بپرهیزید.

·         از فرو بردن گچ در آب، مگر در صورت توصیه سازنده، خودداری کنید.

·         در صورت احساس درد شدید، بی‌حسی، تغییر رنگ انگشتان یا تورم غیرطبیعی، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

·         هیچ جسمی را برای کاهش خارش داخل گچ وارد نکنید، زیرا ممکن است به پوست آسیب برساند.

تفاوت باند فایبرگلاس و گچ سنتی

سوالات متداول

آیا باند فایبرگلاس از گچ معمولی قوی‌تر است؟

بله. ساختار کامپوزیتی الیاف شیشه و رزین، مقاومت مکانیکی بالاتری نسبت به گچ سنتی ایجاد می‌کند.

آیا این نوع گچ برای کودکان مناسب است؟

بله. پزشک با توجه به نوع شکستگی، سن کودک و شرایط درمان، ممکن است از باند فایبرگلاس استفاده کند.

آیا باند فایبرگلاس ضدآب است؟

خود ماده فایبرگلاس نسبت به رطوبت مقاوم‌تر از گچ سنتی است، اما این به معنی ضدآب بودن کل گچ نیست. نوع باند زیر گچ و توصیه‌های سازنده تعیین می‌کند که تماس با آب تا چه اندازه مجاز باشد.

جمع‌بندی

باند ارتوپدی (گچ) فایبرگلاس یکی از پیشرفته‌ترین تجهیزات مصرفی در درمان شکستگی‌ها و آسیب‌های اسکلتی-عضلانی است. این محصول با برخورداری از وزن سبک، استحکام بالا، زمان گیرش کوتاه و قابلیت شکل‌پذیری مناسب، کیفیت گچ‌گیری را افزایش داده و راحتی بیشتری برای بیمار فراهم می‌کند.

انتخاب باند فایبرگلاس باکیفیت، همراه با استفاده از باند زیر گچ استاندارد و اجرای صحیح توسط کادر درمان، می‌تواند نقش مهمی در تثبیت مناسب اندام، کاهش عوارض و بهبود روند درمان داشته باشد. اگر قصد خرید این محصول را دارید، توصیه می‌شود از فروشگاه‌های تخصصی تجهیزات مصرفی پزشکی مانند آسان مد تهیه کنید تا از اصالت کالا، مشخصات فنی دقیق و کیفیت محصول اطمینان داشته باشید.